1. Các bộ phận của não
Não bộ có thể được chia thành ba phần chính: đại não, tiểu não và thân não. Mỗi bộ phận này có các chức năng cụ thể và hoạt động cùng nhau để hỗ trợ chức năng tổng thể của não bộ.
Thành phần
Cấu trúc
Chức năng
Đại não
-
Đại não là phần lớn nhất và dễ nhận biết nhất của não.
-
Gồm chất xám (vỏ não) và chất trắng ở trung tâm.
-
Đại não được chia thành hai bán cầu, trái và phải, và chứa các thùy não (thùy trán, thái dương, đỉnh và chẩm).
-
Giữ các chức năng nhận thức như suy nghĩ, học tập, trí nhớ, ngôn ngữ và cảm xúc.
-
Kiểm soát các chuyển động cơ.
-
Xử lý các chức năng giác quan như thị giác, thính giác và xúc giác.
Tiểu não
-
Tiểu não nằm dưới đại não, nơi tủy sống kết nối với não. Còn được gọi là “bộ não nhỏ”.
-
Chỉ chiếm khoảng 10% tổng trọng lượng của não, nhưng lại chứa nhiều tế bào thần kinh hơn các phần còn lại của não.
-
Phối hợp các chuyển động của cơ để điều chỉnh tư thế và duy trì sự cân bằng của cơ thể.
-
Có nhiệm vụ theo dõi và điều chỉnh các hành vi vận động, đặc biệt là các vận động tự động như đi bộ và thực hiện các hành động nhịp nhàng.
-
Đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các chức năng quan trọng như hô hấp, huyết áp và nhịp tim.
-
Có liên quan đến học tập và sự chú ý.
Thân não
-
Thân não nằm ở đáy não. Khu vực này kết nối đại não và tiểu não với tủy sống, hoạt động như một trạm chuyển tiếp cho các khu vực này.
-
Gồm ba phần: não giữa, cầu não và tủy sống.
-
Chứa các bộ sưu tập quan trọng của chất trắng và chất xám, bao gồm các nhân quan trọng của não và các tế bào thần kinh.
-
Điều hòa các chức năng thiết yếu của cuộc sống như: hơi thở, nhiệt độ cơ thể, tiêu hóa, ý thức, nhịp tim, huyết áp và giấc ngủ.
2. Não trái và não phải
Đại não được chia thành hai nửa: bán cầu não trái và bán cầu não phải (Hình bên dưới).
2.1. Cấu trúc
Hai bán cầu được nối với nhau bằng một dải dày các sợi thần kinh được gọi là thể chai, bao gồm khoảng 200 triệu sợi trục.
Thể chai cho phép hai bán cầu giao tiếp và cho phép thông tin được xử lý ở một bên não được chia sẻ với bên kia.
2.2. Chức năng
2.2.1. Não trái
-
Bán cầu não trái điều khiển nửa bên phải của cơ thể.
-
Liên kết với các chức năng ngôn ngữ, chẳng hạn như xây dựng ngữ pháp và từ vựng và chứa các trung tâm ngôn ngữ khác nhau (khu vực của Broca và Wernicke).
-
Hiểu và tạo ngôn ngữ.
-
Phản biện và giải quyết vấn đề.
-
Suy luận toán học và Logic.
2.2.2. Não phải
-
Bán cầu não phải điều khiển nửa bên trái.
-
Liên kết với nhiều chức năng trực quan không gian hơn như trực quan hóa, nhận thức chiều sâu và điều hướng không gian.
-
Nhận diện khuôn mặt và hình mẫu.
-
Cảm thụ âm nhạc.
2.2.3. Kết nối 2 bán cầu não
Mặc dù mỗi bán cầu não đảm nhận một chức năng khác nhau, nhưng cần hiểu não bộ hoạt động như một hệ thống tích hợp. Quan điểm về người thuận não trái sẽ thiên về lý tính, tư duy logic, giỏi tính toán… còn người thuận não phải sẽ thiên về cảm tích, giỏi sáng tạo, nghệ thuật là không có căn cứ khoa học Thực tế mặc dù mỗi bộ phận trong não có vai trò nhất định nhưng cả hai bán cầu não luôn hoạt động cùng nhau, kết hợp một cách tổng thể, hài hòa để hỗ trợ suy nghĩ, cảm xúc và hành động của chúng ta.
Tóm lại, não bộ là cơ quan quan trọng và phức tạp nhất trong cơ thể con người, đóng vai trò toàn diện trong việc điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc và hành động. Đại não, tiểu não và thân não là ba phần chính của não bộ, mỗi phần có các chức năng đặc biệt. Bên cạnh đó, sự tương tác giữa não trái và não phải là quan trọng để đảm bảo sự hài hòa trong hoạt động tâm lý và vận động.
Việc hiểu rõ hơn về não bộ giúp ta khám phá sâu sắc về bản thân và tìm hiểu về các khía cạnh phức tạp khác trong lĩnh vực tâm lý học và y học. Để xem tiếp phần 2, hãy truy cập bài viết
Tài liệu tham khảo:
Simply Psychology. (2023). Parts Of The Brain: Anatomy, Structure & Functions. https://www.simplypsychology.org/anatomy-of-the-brain.html#Right-Brain-Vs-Left-Brain
Left Brain vs. Right Brain What does this mean for me. https://www.healthline.com/health/left-brain-vs-right-brain
Psychology Today. Left Brain - Right Brain. https://www.psychologytoday.com/us/basics/left-brain-right-brain
Corballis, M. C. (2014). Left Brain, Right Brain: Facts and Fantasies. PLOS Biology,12(1), e1001767. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.1001767