1. Các thùy trong não
Mỗi bán cầu não có thể được chia thành bốn thùy, bao gồm: thùy trán, thùy đỉnh, thùy thái dương và thùy chẩm, mỗi thùy liên quan đến các chức năng khác nhau.
Thùy
Vị trí và mô tả
Chức năng
Thùy trán
-
Nằm ở phía trước não, phía sau trán.
-
Đây là thùy có kích thước lớn nhất trong vỏ não.
-
Thùy trán chứa vỏ não vận động, võ não trước trán và vùng Broca.
-
Thùy trán chứa vỏ não vận động chịu trách nhiệm lập kế hoạch và điều phối các chuyển động cơ thể.
-
Chứa vỏ não trước trán, chịu trách nhiệm khởi xướng hoạt động nhận thức ở mức độ cao như suy nghĩ, giải quyết vấn đề, ra quyết định và lập kế hoạch.
-
Chứa vùng Broca chịu trách nhiệm cho chức năng ngôn ngữ, lời nói.
-
Kiểm soát các cử động cơ tự nguyện và phối hợp vận động.
Thùy đỉnh
Nằm ở đỉnh não, giữa thùy trán và thùy chẩm, phía trên thùy thái dương.
-
Xử lý thông tin cảm giác từ cơ thể, bao gồm xúc giác, nhiệt độ, cơn đau và nhận thức về không gian.
-
Xử lý trực quan không gian, đọc và biểu diễn số (toán học).
Thùy thái dương
-
Nằm ở hai bên não, gần thái dương của đầu, do đó có tên là thùy thái dương.
-
Nằm ở cả bán cầu não trái và phải.
-
Chứa vùng Wernicke.
-
Các chức năng chính của các thùy này bao gồm hiểu biết, ngôn ngữ, ghi nhớ, nhận dạng khuôn mặt, nhận dạng đối tượng, nhận thức và xử lý thông tin thính giác.
-
Thùy thái dương bên trái, thường chiếm ưu thế, có liên quan đến ngôn ngữ, học tập, ghi nhớ, hình thành từ và ghi nhớ thông tin bằng lời nói. Chứa vùng Wernicke, cần thiết cho sự phát triển ngôn ngữ.
-
Thùy thái dương bên phải thường liên quan đến việc học và ghi nhớ thông tin phi ngôn ngữ và xác định nét mặt.
Thùy chẩm
-
Nằm ở phía sau não, phía sau thùy đỉnh và thùy thái dương.
-
Chứa vỏ não thị giác.
-
Chịu trách nhiệm chính về xử lý hình ảnh, bao gồm diễn giải và tạo cảm giác kích thích thị giác.
-
Một số chức năng của thùy chẩm bao gồm khả năng đánh giá kích thước, độ sâu và khoảng cách, xác định thông tin màu sắc, nhận dạng đối tượng và khuôn mặt cũng như lập bản đồ thế giới thị giác.
-
Chứa vỏ não thị giác chịu trách nhiệm nhận thông tin cảm giác từ võng mạc, sau đó được mã hóa thành các dữ liệu hình ảnh khác nhau.
2. Các vùng trong não
Vùng não
Cấu trúc
Chức năng
Hạch hạnh nhân
Cấu trúc hình quả hạnh nằm trong thùy thái dương của đại não.
-
Đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý cảm xúc, đặc biệt là cảm xúc và học hỏi về nỗi sợ hãi.
-
Góp phần hình thành và lưu giữ những kỉ niệm tình cảm.
Đồi thị
Là một cặp cấu trúc nhỏ nằm ở trung tâm của não, bên dưới bán cầu đại não.
-
Hoạt động như một trạm chuyển tiếp, tiếp nhận các thông tin cảm giác (trừ khứu giác) từ các cơ quan cảm giác khác nhau và truyền đến các vùng liên quan của vỏ não.
-
Có vai trò điều hòa ý thức, giấc ngủ và sự tỉnh táo.
Vùng dưới đồi
Một vùng nhỏ nằm bên dưới đồi thị.
-
Điều chỉnh các chức năng sinh lý của cơ thể như nhiệt độ, giấc ngủ, cảm giác đói và khát.
-
Kiểm soát việc giải phóng hormone từ tuyến yên, ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết.
Hải mã
Cấu trúc hình con cá ngựa nằm trong thùy thái dương ở giữa của đại não.
-
Đóng vai trò quan trọng trọng việc hình thành và truy xuất những ký ức dài hạn.
-
Đóng một vai trò điều hướng không gian và học tập.
Hạch nền
Là một nhóm các cấu trúc nằm sâu bên trong bán cầu não.
-
Tham gia vào các hành vi nhận thức và cảm xúc.
-
Đóng vai trò hình thành thói quen và học tập dựa trên phần thưởng.
Tài liệu tham khảo
Simply Psychology. (2023). Parts Of The Brain: Anatomy, Structure & Functions. https://www.simplypsychology.org/anatomy-of-the-brain.html#Right-Brain-Vs-Left-Brain
Sophie Stewart. (2022). Lobes of the brain. Retrieved from: https://www.kenhub.com/en/library/anatomy/lobes-of-the-brain
Virtual Psychology Museum. (2016). The Functions of the Four Lobes of the Brain. https://psychmuseum.uwgb.org/neuro/brainlobes